Na tropie żywej tradycji – Międzyuczelniany Obóz Etnograficzny w Chorzowie (2026) z obszarem badawczym w Beskidzie Śląskim i Beskidzie Żywieckim
Badania, dokumentacja i interpretacja niematerialnego dziedzictwa górali śląskich i górali żywieckich oraz mieszkańców dawnych wsi powiatu żywieckiego, zalanych podczas budowy sztucznego, przeciwpowodziowego zbiornika wodnego na rzece Sole
Etnograficzne eksploracje nie przestają zaskakiwać, jedną z okazji do odkrywania nowych badawczych wyzwań i radości był tegoroczny Międzyuczelniany Obóz Etnograficzny. W dniach 8-16.05.2026 odbyła się trzecia, po reaktywacji, edycja tego wydarzenia. Tegoroczny obóz zgromadził osoby studenckie i prowadzących z prawie wszystkich ośrodków etnologicznych w Polsce: Cieszyna, Gdańska, Krakowa, Łodzi, Torunia, Warszawy i Wrocławia. Projekt był realizowany we współpracy z Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny” w Chorzowie, Stowarzyszeniem Muzeów na Wolnym Powietrzu w Polsce oraz Narodowym Instytutem Kultury i Dziedzictwa Wsi.
Warszawski IEiAK, pod opieką dr Katarzyny Waszczyńskiej, reprezentowali i reprezentowały: Barbara Gurnik, Julia Duczmal, Julia Bochen, Maria Olęcka, Kornelia Ścibak, Wiktoria Szumska, Kaj Lenck i Wojciech Wójtowicz.
Tegoroczne MOE odbywało się w sumie w trzech lokalizacjach. Pierwsze dwa dni spędziliśmy w Chorzowie w Górnośląskim Parku Etnograficznym, gdzie mieliśmy okazję poznać osoby z innych ośrodków, wysłuchać wykładu prof. Lecha Krzyżanowskiego na temat terenów województwa śląskiego, zwiedzić ekspozycję muzeum oraz przygotować się do wyjazdu w teren.
Trzeciego dnia rano rozjechaliśmy się do naszych docelowych terenów badań. Część z nas udała się do Jaworzynki, aby prowadzić badania w trójwsi beskidzkiej, druga grupa pojechała do Zarzecza koło Żywca, w celu badania roboczo przez nas nazwanej ‘trójwsi żywieckiej’. Poza dwoma miejscowościami, gdzie znajdowały się nasze bazy noclegowe, badacze i badaczki z MOE odwiedzili także: Istebną, Koniaków, Wisłę, Pietrzykowice, Łodygowice i Bierną.
Podczas badań mieliśmy okazję usłyszeć wiele historii od naszych rozmówców i rozmówczyń. Niektóre były radosne i podnoszące na duchu, niektóre pozwalały na nostalgiczne wycieczki do dawnych czasów, inne były trudne i skłaniające do refleksji, wszystkie jednak były niesamowicie wartościowe dla nas jako badaczy i badaczek, ale także jako osób. Dowiedzieliśmy się dużo o pracy i życiu codziennym w dawnych wsiach i współcześnie, oglądaliśmy i czasem nawet przymierzaliśmy tradycyjne ubrania, mieliśmy okazję do obejrzenia różnych dzieł sztuki, zagrania na trombicie czy jazdy na koniach. Nasi rozmówcy gościli nas bardzo ciepło, a przy trudnych warunkach pogodowych jakie nam się trafiły przez większość badań kubek herbaty i kawałek ciasta sprawiały nam zawsze wielką przyjemność. Każdy dzień wypełniony był po brzegi nowymi badawczymi doświadczeniami, z których będziemy czerpać jeszcze bardzo długo.
Na ostatnie dwa dni wszyscy wróciliśmy do Chorzowa i znów połączyliśmy się w dużą grupę. Wymienialiśmy się naszymi obserwacjami z terenów, trudnościami i sukcesami. Ostatniego dnia odbyła się konferencja, na której każda z ośmioosobowych grup roboczych zaprezentowała kawałek swoich badań, a ostatnie przemówienie wygłosił prof. Jan Święch przybliżając nam także obraz tych dawnych MOE.
Powrót z terenu nigdy nie jest łatwy i tak było tym razem, zmęczeni, ale szczęśliwi i głodni kolejnych etnograficznych wrażeń wróciliśmy do Warszawy. Pomimo tęsknoty za terenem i bułkami z pastą jajeczną, powoli zbieramy się do transkrypcji i czekam już z niecierpliwością na kolejną edycję MOE za rok!
Zobacz fotorelacje na Facebooku >>
