Czy tylko religijność migrantów się zmienia?  Katolicyzm w Polsce i wśród polskich migrantów w Île-de-France

Rosnąca liczba prac naukowych dokumentuje gwałtowne przemiany katolicyzmu w Polsce. Tymczasem badacze religijności polskich migrantów wciąż często przedstawiają przemiany religijności na emigracji na tle rzekomo niezmiennego, tradycyjnego i religijnie jednorodnego kraju pochodzenia. W swoim wystąpieniu zaproponuję krytyczną analizę istniejących badań dotyczących polskich migracji i katolicyzmu. Odwołując się do przykładów z etnograficznych badań terenowych dotyczących związków religijności i reprodukcji przeprowadzonych w Polsce i wśród polskich katolików zamieszkałych w Paryżu i okolicach, będę argumentowała, że warunki sprzyjające przemianom religijnym identyfikowane przez badaczy migracji — takie jak osłabienie kontroli społecznej, zburzenie rutyny codziennych praktyk, pojawienie się rynku konkurujących ze sobą organizacji religijnych oraz alternatywnych stylów życia — również w Polsce wytworzyły się i sprawiły, że tradycyjne style religijności przestały być czymś oczywistym. Wykażę, że przemiany religijne migrantów wpisują się w szersze, globalne trendy indywidualizacji i urefleksyjnienia religijności, które obserwowane są także w Polsce. W kontekście tych obserwacji zastanowię się nad szczególnością przemian zachodzących na emigracji i podejmę refleksję nad tym, jak pisać o migrantach w taki sposób, by nie tworzyć przy tym fałszywie statycznego obrazu kraju pochodzenia.

Biogram:

Agnieszka Kosiorowska-Le Rall jest doktorantką w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się antropologią płci, seksualności i reprodukcji, migracjami oraz przemianami polskiego katolicyzmu. Była stypendystką w projekcie „Katolicyzacja reprodukcji, reprodukcja katolicyzmu. Aktywizm i intymność w Polsce od 1930 r. do dziś”, kierowanym przez prof. Agnieszkę Kościańską. Jej najnowsze publikacje to “Negotiating moral regimes: Polish Catholics’ changing attitudes towards Catholic sexual ethics” (Social Compass, 2025) oraz “‘In France I discovered that being Catholic is a choice’: Religious transformations among Polish migrants in Île-de-France” (Przegląd Religioznawczy – The Religious Studies Review, 2025).

Polecane lektury:

Leszczyńska, K. Urbańska, S., Zielińska, K. (2020) Poza granicami. Płeć społeczno-kulturowa w katolickich organizacjach migracyjnych. Kraków: Nomos.

Borowik, I. (2016) Religion in Poland between tradition and modernity, or religious continuity and change in conditions of transformation. In: S. P. Ramet, I. Borowik (eds) Religion, politics, and values in Poland: Continuity and change since 1989 (pp. 185–207). New-York: Palgrave Macmillan.