Kto się boi dekolonizacji?

Artykuł przedstawia historię debat o dekolonizacji w Polsce toczonych od końca XIX wieku do czasów współczesnych. Punkt wyjścia dla ich analizy stanowią żywe
i w dużej mierze krytyczne reakcje na wystawę „Wybielanie” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie, oparte na przekonaniu, że Polska z kolonializmem nie miała nic wspólnego, a podejmowanie tego tematu jest pozbawionym sensu przeszczepianiem „lewackich” mód z Zachodu. Autorka dowodzi, że rozmowy o dekolonizacji mają w Polsce długą tradycję. Umieszcza je w kontekście dziewiętnasto- i wczesno dwudziestowiecznych polskich ambicji kolonialnych, które powodowały powielanie i współtworzenie zachodnioeuropejskich narracji, a także reorientacji politycznych Polski w drugiej połowie XX wieku, czyli uczestnictwa w antykolonialnym obozie wschodnim w okresie zimnej wojny oraz integracji z Zachodem po jej zakończeniu. Analizuje stosunek do kolonializmu przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości oraz w II RP, dyskursy antykolonialne okresu PRL oraz przygląda się procesom ich wyciszania i zapominania po 1989 roku. Dowodzi, że skojarzenie antykolonializmu z komunizmem powoduje, że po demokratyzacji kraju w debacie publicznej nie było miejsca na czerpanie z idei wypracowanych w okresie PRL. W artykule zestawiono odrzucenie osiągnięć w dziedzinie antykolonializmu z  analogicznym stosunkiem do feminizmu i powojennej emancypacji kobiet, znacznie szerzej opisanym w literaturze przedmiotu. Jednocześnie dyskurs antykolonialny jest wykorzystywany w debacie publicznej w celu podważania idei zarówno feministycznych, jak i dekolonialnych, przedstawianych jako narzucone przez Zachód.

Słowa kluczowe: dekolonizacja, polskie ambicje kolonialne, antyrasizm, feminizm, transformacja ustrojowa, gender, Polska